Chloor in water: waarom zit het in drinkwater en hoe verwijder je het?

Je hebt er vast wel eens over gehoord. Chloor in drinkwater. In veel landen wordt chloor aan drinkwater toegevoegd om bacteriën te doden. Maar hoe zit dat in Nederland, en proef je dat dan? In dit artikel leggen we kort uit wat chloor is en waarom het gebruikt wordt in drinkwater, welke effecten het kan hebben op de smaak en gezondheid, en vooral: hoe je eventueel chloor uit je kraanwater kunt verwijderen. We bespreken voorbeelden uit het dagelijks leven (zoals een chloorlucht bij de kraan thuis, op kantoor of na het sporten) en kijken naar regionale verschillen, want niet overal smaakt water hetzelfde. Ten slotte krijg je praktische tips én maken we kennis met de oplossingen van Culligan: met hun waterkoelers en filters drink je altijd lekker, veilig water zonder bijsmaak.

Inhoud

Wat is chloor en waarom wordt het aan water toegevoegd?
Chloor in het water in Nederland
Hoe komt het dat er chloor zit in leidingwater?
Is chloor in het drinkwater gevaarlijk voor onze gezondheid?
Tips om chloor uit je kraanwater te verwijderen?

Chloorvrij kraanwater in Nederland

In Nederland zijn we gelukkig een uitzondering. Hier wordt in principe géén chloor aan het drinkwater toegevoegd. Onze tien waterbedrijven hebben zulke schone bronnen en goede zuivering (met moderne methoden als UV-licht en ozon) dat chloor overbodig is. Ons kraanwater behoort daardoor tot de top van de wereld.

De meeste toeristen vinden kraanwater in Nederland erg lekker ten opzichte van hun eigen kraanwater, dat komt mede doordat er geen chloorsmaak aan zit. In omringende landen is dat vaak anders. Volgens het RIVM zijn wij internationaal echt een positieve uitzondering; alleen in uitzonderlijke gevallen wordt hier een beetje chloorhoudend middel gebruikt (bij twee waterbedrijven en dan nog onmeetbaar weinig). In landen als België, Engeland, Spanje of de VS is het normaal dat er wel chloor in het water zit en in zulke mate dat je dit soms kunt ruiken of proeven. Dat is een kwestie van noodzaak: dit betekent dat de bronnen vuiler zijn of het klimaat warmer is (meer bacteriegroei), dus daar kan men niet zonder. In Nederland hoeft het gelukkig niet, waardoor ons water chloorvrij uit de kraan komt.

Als consument zul je in het dagelijks leven meestal geen chloor merken in je Nederlandse kraanwater. Merk je het wel, dan is dat vaak omdat je net in het buitenland bent geweest of omdat je waterbedrijf bij uitzondering een leidingen heeft doorgespoeld met chloor na onderhoud. In zo’n geval word je daarover geïnformeerd.

Hoe merk dat er chloor in je water zit?

Chloor kun je niet zien, maar wel ruiken en proeven. Water met chloor ruikt een beetje als zwembadwater. Die typische bleekmiddelgeur herken je meteen. De smaak kan ook anders zijn. Sommigen omschrijven de smaak van het water als licht chemische of bitter als er chloor in zit. Vaak geldt: hoe warmer het water, hoe sterker je het merkt. Bijvoorbeeld in een kop heet water komt een chloorgeur duidelijker naar voren dan in ijskoud water.

In Nederland zal je die chloorgeur thuis normaalgesproken niet tegenkomen. Maar stel, je hebt een tijdje in het buitenland gezeten en komt terug, dan kan je neus zelfs een milde chloorgeur in Nederlands water waarnemen doordat je het elders sterker gewend was. Of andersom. Ga je op vakantie naar bijvoorbeeld Spanje of Amerika, dan valt het je waarschijnlijk direct op dat het kraanwater een chloorlucht heeft. Veel Nederlanders schakelen daar dan over op flessenwater omdat ze de smaak niet prettig vinden. Ook op kantoor of in de sportschool kun je verschil merken: als je thuis altijd gefilterd water drinkt maar op je werk rechtstreeks uit de kraan, kan dat water “harder” of minder lekker smaken door een klein chloorresidu.

Samengevat: je merkt chloor vooral aan de geur en smaak. Misschien geen prettige ervaring, maar het geeft je in elk geval een signaal dat er ontsmettingsmiddel in zit. Gelukkig kun je, als je het eenmaal constateert, zelf maatregelen nemen om die chloorsmaak te verminderen of weg te halen.

Is chloor in drinkwater schadelijk?

Bij normale concentraties is chloor in drinkwater niet direct schadelijk. Het wordt al meer dan honderd jaar veilig gebruikt om water drinkbaar te maken. De hoeveelheden zijn klein genoeg dat onze lichamen er zonder problemen mee omgaan. Je hoeft dus niet bang te zijn dat elk glas kraanwater met een chloorluchtje je ziek maakt.

Wel is het zo dat chloor een chemische stof is, en geen enkele chemische stof wil je onnodig veel binnenkrijgen. Bij hogere doses chloor (veel hoger dan ooit in kraanwater zouden zitten) kun je irritaties krijgen aan ogen of slijmvliezen, maar zulke situaties doen zich bij normaal drinkwater niet voor. Waar wél op gelet wordt, is het ontstaan van bijproducten: chloor kan reageren met organische stof in water en verbindingen vormen zoals trihalomethanen. Deze stoffen, als ze in voldoende hoeveelheden voorkomen, worden in verband gebracht met mogelijke gezondheidseffecten op de lange termijn (bijvoorbeeld een licht verhoogd kankerrisico). Daarom zijn er strenge normen. Waterbedrijven zorgen dat zowel het chloor als eventuele bijproducten ruim onder veilige grenzen blijven. In Nederland is het risico daarop uiterst klein, omdat we praktisch geen chloor gebruiken in ons waterzuiveringproces.

Kort gezegd: chloor zelf is soms een noodzakelijk kwaad. Een beetje ervan houdt het water veilig en levert normaal gesproken geen direct gevaar op. Maar meer chloor dan nodig is ongewenst vanwege smaak en potentiële effecten op lange termijn. Vandaar dat als je de keuze hebt (zoals hier in Nederland), je liever drinkwater zonder chloor hebt.

Hoe kun je chloor uit water verwijderen?

Stel dat je toch last hebt van een chloorsmaak of -geur in je water, of je wilt er zeker van zijn dat je water zo zuiver mogelijk is. Wat kun je dan doen? En welke oplossingen werken echt? We bespreken een paar opties van eenvoudig tot professioneel.

1. Laat het water even staan: vul een kan of glas en laat het een uurtje staan (liefst in de koelkast). Chloor zal deels vanzelf verdampen. Zeker ’s ochtends kan dit helpen: tap je ’s avonds water voor de volgende dag, dan is tegen de ochtend het meeste chloor eruit. Dit werkt, maar vergeet niet het water binnen 24 uur te consumeren, anders kunnen er andere bacteriën in gaan groeien. Deze tip werkt minder goed voor chloramine (een mengsel van chloor en ammoniak).

2. Kook het water: door water te koken verdwijnt chloor vrijwel compleet, het gas vervliegt als het ware. Laat het afkoelen voor je het drinkt. Dit is een goede methode als je bijvoorbeeld voor een baby veilig water wilt (je doodt meteen alle bacteriën). Nadeel: het kost tijd en energie, en voor dagelijks drinkwater voor het hele gezin is het wat omslachtig.

3. Gebruik een waterfilterkan of -filter op de kraan: in de winkel vind je filtratiekannen met actieve koolfilters of kleine filters die je op de kraan kunt schroeven. Die nemen de chloorgeur en -smaak grotendeels weg. Belangrijk: vervang de filterpatronen op tijd. Raak niet in de verleiding om ze te lang te gebruiken, want dan verliezen ze effect en kunnen ze zelf vervuiling verspreiden. Deze oplossing is relatief eenvoudig en verbetert de smaak zeker, maar bedenk dat het filter niet alle mogelijke stoffen verwijdert. Het filter pakt vooral chloor en wat organische deeltjes aan.

4. Kies voor een professionele waterkoeler of filterapparaat: wil je zonder gedoe altijd chloorvrij, lekker water, dan is een systeem van Culligan een uitstekende keuze. Culligan levert zowel flessenwaterkoelers als leidingwaterkoelers die speciaal ontworpen zijn om water van topkwaliteit te bieden. Bijvoorbeeld: een flessenwaterkoeler komt met grote hervulbare flessen puur bronwater dat al volledig gezuiverd is. Je zet de fles omgekeerd op de koeler en tapt dan heerlijk gekoeld (of heet) water, zonder bijsmaak. Voor thuis en kleine kantoren is dit ideaal. Je krijgt het water periodiek bezorgd en de lege flessen worden weer opgehaald en hergebruikt, wat een duurzame oplossing is ten opzichte van allemaal kleine wegwerpflesjes.

Een leidingwaterkoeler daarentegen sluit je direct aan op je kraanwaterleiding. Deze slimme apparaten hebben ingebouwde koolstof- en andere filters die bijvoorbeeld chloor, kleine deeltjes en geurstoffen uit het water filteren. Je krijgt dus je eigen kraanwater, maar dan gezuiverd op het moment dat je het glas vult. Dit geeft je het gemak van onbeperkt water tappen zonder flessenvoorraad, en je bent verzekerd van een constante goede smaak. Bedrijven gebruiken dit veel, maar ook thuis zie je steeds vaker compacte units of keukenkraan-filters verschijnen. Culligan’s systemen worden door experts geïnstalleerd en onderhouden, zodat je altijd zorgeloos kunt drinken.

Wat is nu het voordeel van zo’n professionele oplossing? Ten eerste, de grondigheid: een Culligan-filter haalt niet alleen chloor eruit, maar ook andere mogelijke verontreinigingen die je zelf niet kunt proeven (van microplastics tot looddeeltjes, indien aanwezig). Je krijgt dus een extra vangnet bovenop wat het waterbedrijf al deed. Ten tweede, het gemak: je hebt in één klap een permanente oplossing. Geen gevul met waterkannen, geen gekook met water dat eerst moet afkoelen. Druk op de knop en er komt heerlijk vers water uit. Ten derde, de smaak en gezondheid: mensen die overstappen op een goed watersysteem merken dat ze meer water gaan drinken. Logisch, want het smaakt gewoon beter en is altijd binnen handbereik. Daarmee hydrateer je jezelf en je gezin of collega’s beter, wat positieve effecten heeft op concentratie, energieniveau en algemene gezondheid. En je laat die suikerhoudende drankjes vaker staan als er lekker koud water voorhanden is.

Daarnaast is het ook belangrijk om niet te vergeten dat je bijdraagt aan een duurzame leefstijl. Door een waterdispenser te gebruiken verminder je het gebruik van wegwerpflessen. Zelfs de flessen van een flessenwaterkoeler worden hergebruikt en uiteindelijk gerecycled. Een leidingwaterkoeler vermijdt single-use plastic volledig. Zo bespaar je het milieu en op den duur ook je portemonnee.